چند استفتاء از آیة الله وحید خراسانی دام ظله:

سوال: آیا دین سالهای گذشته جزء مۆونه سال جاری محسوب می شود یا خیر؟ به عبارت دیگر باز پرداخت وامی که یک یا چند سال پیش دریافت شده است خمس دارد یا خیر؟

سوال: اگر قرض داشته باشیم که باید تا 3 ماه بعد از سال مالی پرداخت نماییم آیا می توانیم قرض را از منفعت سال و یا هرچیز باقی مانده در سال خمسی کسر نماییم؟

اگر قرض برای مۆونه و بعد از حصول منفعت بوده است، میتوانید کسر نمائید. و در غیر اینصورت نمی توانید کسر نمائید.

سوال: آیا انسان مى تواند به افرادى که نفقه آنها بر عهده اوست مثل فرزند یا والدین خمس بدهد؟

دادن خمس به کسى که نفقه اش بر عهده انسان است جایز نیست.

سوال: اینجانب چند سالی است که خمس خود را محاسبه نکرده ام و حساب اموال از دستم خارج شده است و مشخص نیست که در طی سالهای گذشته چه اموالی و در چه زمانی خریداری شده است و یا چه مقدار پول نقد در حساب موجود بوده است. یکبار نیز به دفتر ایشان در مشهد مقدس مراجعه کردم و در نهایت فرمودند که باید خودتان محاسبه کنید. حال با توجه به عدم امکان محاسبه نسبت به سالهای قبل وظیفه اینجانب چیست؟

نسبت به سال اخیر را که مى دانید محاسبه کنید و نسبت به سالهاى قبل به دفتر ایشان مراجعه نمائید و با وکلاى ایشان مصالحه نمائید.

سوال: آیا به مهریه خمس تعلّق می گیرد؟

به اصل مهریه خمس تعلق نمی گیرد ، ولی اگر مهریه مورد مصالحه واقع شود ـ مثل موارد تورم ـ نسبت به مقدار زائد بر اصل مهریه احتیاط واجب است آن است که خمس آن را بدهد.

سوال: در صورتی که به مال ما خمس تعلق گرفته باشد ، آیا می توانیم مقدار آن را حساب کرده و آن را کنار گذاشته یا به ذمّه بگیریم و در مال تصرف کنیم ؟

خیر، کسی که خمس به مال او تعلّق گرفته و سال بر آن گذشته تا خمس آن را نداده نمی تواند در آن مال تصرف کند ، اگر چه قصد دادن خمس را داشته باشد ، و اگر مقدار خمس را جدا کرده یا به ذمّه بگیرد باز هم تصرف در مال جایز نیست مگر با اذن حاکم شرعی ، اما تصرفات اعتباریه در حصّه و سهم خود مانند فروختن و صلح کردن آن در صورتی که مورد معامله را به طرف ندهد (چون خود این کار تصرف است) مانعی ندارد.

سوال: اینجانب هر ماه مبلغی (به عنوان پول تو جیبی) را از پدرم به عنوان هزینه ماهیانه دریافت می‌کنم و در ازای آن کاری انجام نمی دهم که حکم اجرت داشته باشد آیا این مقدار جزو هدایا محسوب می‌شود و یا درآمد؟

در مفروض سۆال که پول برای مخارج داده شده و بخشیده نشده این پول را به شما می دهند تا در هزینه هایی که برایتان پیش می آید مصرف نمائید لذا هر مقدار از آن که تا سال خمسی مالک مصرف در مخارج شما نگردد باید مالک آن شخصاً یا بتوسط شما که وکیل ایشان هستید خمس آن را بپردازد. (استفتاء/14329)

سوال: سال مالی خمس چگونه تنظیم میشود؟

اول سال خمسى براى کاسب و تاجر و صنعتگر و کسى که حرفه اى دارد از وقتى است که منفعت مى برد و اگر درآمدهاى مختلفى دارد باید مجموع آنها را در آخر سال حساب کند و در غیر کاسب و مانند آن اگر اتفاقاً منفعتى به دست آورد بعد از گذشت یک سال از حصول آن باید خمس مازاد بر مخارج آن سال را بدهد. (منهاج 2/م 1218) (استفتاء/3376)

بخش احکام اسلامی تبیان